Văn hóa an toàn hàng không

  1. Văn hóa an toàn hàng không là gì?

    Văn hóa an toàn hàng không là cách nhận thức về an toàn, được coi trọng và ưu tiên trong một tổ chức. Nó phản ánh sự cam kết một cách thực sự về an toàn ở tất cả các cấp trong tổ chức. Nó cũng đã được mô tả là “một tổ chức hoạt động như thế nào khi không có người giám sát”.

    1. Những đặc tính cơ bản của văn hóa an toàn hàng không:
      • Tính kế thừa
      • Tính cộng đồng
      • Tính thẩm thấu
      • Tính lan tỏa
      • Tính lâu dài, bền vững
    2. Những yếu tố cơ bản của văn hóa:
      • Biểu tượng
      • Giá trị
      • Chân lý
      • Mục tiêu
      • Chuẩn mực
    3. Nền tảng văn hóa an toàn:
      • Văn hóa AN TOÀN của Tổ chức
      • Văn hóa AN TOÀN của Cá nhân

      Được thể hiện thông qua:

      • Văn hóa THÔNG TIN
      • Văn hóa BÁO CÁO TỰ NGUYỆN
      • Văn hóa THÍCH ỨNG LINH HOẠT
      • Văn hóa HỌC HỎI
      • Văn hóa KHÔNG TRỪNG PHẠT
  2. Bảy tiêu chí cơ bản trong nhận thức về văn hóa ATHK:

    • Tự hào và phát huy truyền thống của hàng không dân dụng Việt Nam;
    • Với ngành HK một tai nạn là quá nhiều;
    • Không tự mãn, chủ quan, không thỏa hiệp về an toàn HK vì bất cứ lý do gì;
    • Bảo đảm an toàn HK là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống;
    • Ý thức trách nhiệm đối với công tác bảo đảm an toàn HK trước hết phải từ tất cả các cấp lãnh đạo, đặc biệt là người đứng đầu tổ chức đơn vị;
    • Không có vi phạm an toàn nào là vi phạm nhỏ, lỗi nhỏ cũng dẫn đến tai nạn thảm khốc;
    • Khuyến khích báo cáo tự nguyện về an toàn HK;
  3. Cuộc vận động nâng cao nhận thức văn hóa an toàn hàng không giai đoạn 2014 – 2020:

    1. Mục tiêu:
      • Phát triển văn hóa an toàn hàng không thành lương tâm, trách nhiệm, ý thức tự giác của mọi người tham gia hoạt động hàng không dân dụng.
      • Cuộc vận động sẽ nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, hiểu biết pháp luật của cán bộ, công nhân viên ngành Hàng không.
      • Nâng cao nhận thức của nhân dân về an toàn hàng không; phát huy vai trò của người dân trong xây dựng và bảo đảm an toàn hàng không.
    2. Đối tượng cuộc vận động nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn hàng không:
      • Lực lượng thi hành công vụ trong ngành hàng không:
        • Thủ trưởng, người đứng đầu đơn vị
        • Đối với Cán bộ, công nhân viên ngành hàng không
      • Người sử dụng dịch vụ hàng không:
        • Hành khách
        • Các đơn vị đóng quân trên địa bàn sân bay và những hộ dân sống quanh sân bay
  1. Đối với thủ trưởng, người đứng đầu đơn vị:

    • Việc đầu tiên đối với người đứng đầu đơn vị là phải xây dựng và ban hành chính sách, mục tiêu an toàn: là sự cam kết đối với công tác an toàn được cấp lãnh đạo cao nhất của tổ chức đưa ra để thực hiện các mục tiêu an toàn và là nền tảng cho việc xây dựng văn hóa an toàn của tổ chức đó.
    • Thứ hai là cung cấp nguồn lực bảo đảm việc thực thi chính sách, mục tiêu an toàn;
    • Thứ ba là xây dựng chính sách khuyến khích báo cáo tự nguyện: Để khuyến người báo cáo tự nguyện, Người quản lý lao động phải xây dựng một chính sách cụ thể, rõ ràng gồm những nội dung, lĩnh vực được khuyến khích báo cáo tự nguyện và phải nêu được chủ trương không dùng các thông tin báo cáo tự nguyện để phạt người báo cáo và phải bảo mật nguồn thông tin.
    • Thứ tư là chủ động trong công tác bình giảng rút kinh nghiệm. Một sự vụ xảy ra thì phải tìm ra được nguyên nhân sự cố và chủ thể gây ra sự vụ. Chủ thể sự vụ có thể là tổ chức hoặc có thể là cá nhân và cũng có thể là do các quy định, quy trình lỗi thời, không phù hợp. Nếu sự vụ mà không tìm ra được nguyên nhân và chủ thể gây ra thì chắc chắn một điều sự vụ đó sẽ tiếp tục tái diễn trong tương lai. Ngoài ra phải phổ biến, trao đổi bài học kinh nghiệm cho mọi người hoặc các cơ quan, đơn vị liên quan làm bài học kinh nghiệm vì
    • Đảm bảo duy trì và phát triển văn hóa an toàn:
      • Bảo đảm an toàn là điều kiện tối cao trong mọi hoạt động của toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động;
      • Xây dựng và thực hiện các tiêu chí về tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ của công chức, viên chức gắn với công việc của ngành, cơ quan, đơn vị; phát huy dân chủ cơ sở; xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh công sở;
      • Thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả việc thực hiện, kịp thời phát hiện và xử lý những hạn chế, thiếu sót, những thông tin phản ảnh không tốt có liên quan đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động;
      • Tổ chức phong trào thi đua về nâng cao tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ trong cán bộ, công chức, viên chức tại cơ quan, đơn vị; nêu gương người tốt, việc tốt, điển hình tiên tiến và thực hiện chế độ động viên khen thưởng kịp thời.
  2. Đối với Cán bộ, công nhân viên trong ngành hàng không:

    • Tuân thủ các quy định về công tác an toàn hàng không; Thực hiện đúng các quy trình làm việc.
    • Thay đổi và nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn hàng không;
    • Phát huy báo cáo tự nguyện: Theo hệ thống này thì nhân viên phục vụ trong Cảng HKQT Đà Nẵng được khuyến khích tự nguyện báo cáo những gì có khả năng gây mất an toàn cho hoạt động hàng không. Nội dung báo cáo có thể là những điều người lao động phát hiện được một cách tình cờ, ngẫu nhiên hoặc có thể là những sai sót do cá nhân gây ra trong quá trình tác nghiệp mà những sai sót này chỉ có người thực hiện mới biết, nếu không được báo cáo kịp thời thì không ai biết để ngăn ngừa, khắc phục và thảm họa sẽ đến.
    • Vận động người thân và hàng xóm láng giềng tuân thủ các quy định về an toàn hàng không. Nhất là các đ/c sinh sống chung quanh khu vực lân cận sân bay.
    • Thực hiện tốt phong trào 4 Xin, 4 luôn: Loại bỏ mọi tư tưởng, hành động quan liêu trong công việc; nghiêm túc thực hiện đúng đúng quy trình, thủ tục, nội quy, quy định trong công việc; chấp hành nghiêm chỉnh thời gian làm việc, công tác theo quy định; cải tiến lối làm việc, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân; phấn đấu giải quyết hồ sơ nhanh hơn so với thời gian theo quy định; giao tiếp, hướng dẫn tổ chức, công dân, đồng nghiệp tận tình, chu đáo và thân thiện; không để hồ sơ trễ hẹn;
  1. Những yêu cầu đối với người sử dụng dịch vụ:

    • Hiểu và tự nguyện thực hiện các nội quy, quy định của pháp luật và của Ngành hàng không dân dụng về an toàn Hàng không, trên cơ sở đó tuyên truyền, phổ biến cho người thân, đồng nghiệp, bạn bè… nghiêm túc, tự giác thực hiện các quy định về an toàn Hàng không;
    • Có ý thức, chủ động cung cấp các thông tin nhằm bảo đảm an toàn Hàng không cho nhà chức trách và các cơ quan, đơn vị cung cấp dịch vụ Hàng không theo quy định;
    • Chủ động xây dựng, góp ý, đề xuất các giải pháp, ý tưởng nhằm tăng cường, củng cố hệ thống quy định, nội quy về an toàn Hàng không và ý thức của người sử dụng dịch vụ nói riêng và toàn dân nói chung trong việc giữ gìn, bảo đảm an toàn Hàng không.
  2. Vì sao Phải mang giấy tờ tùy thân khi đi máy bay?

    Đây là một yêu cầu bắt buộc đối với ngành hàng không, các nhà chức trách hàng không sẽ kiểm soát, quản lý toàn bộ thông tin của hành khách khi đi máy bay để phục vụ cho các nhu cầu xếp chỗ, lý do an ninh, phục vụ công tác điều tra…

  3. Không mang vật phẩm nguy hiểm, ko nói có bom trong hành lý:

    1. Như thế nào là vật phẩm nguy hiểm?
      • Các loại bom, mìn, lựu đạn, ngư lôi, thủy lôi, vật liệu nổ quân dụng, vật liệu nổ tự tạo, ngòi nổ, kíp nổ, hạt nổ, dây cháy chậm, các loại chất nổ khác.
      • Các loại pháo, Pháo nổ, pháo hoa, pháo bông, pháo sáng, pháo hiệu.
      • Vũ khí quân dụng, thể thao và các loại khác.
      • Vũ khí thô sơ các loại
      • Các loại chất khí dễ chấy như: metal, butane, acetylence và các loại tương tự gồm cả khí đốt hóa lỏng, cồn, các loại chất lỏng dễ cháy như xăng, dầu và các loại khác. Các loại sơn, dung môi pha sơn. Các loại chất rắn, vật liệu, hóa chất dễ cháy.
      • Các loại dao, kéo và các vật dụng khác có lưỡi sắc và/ hoặc đầu nhọn có chiều dài trên 6cm.
      • Các vật dụng, đồ chơi mô phỏng giống vũ khí. Xà beng, cuốc, thuổng, xẻng, mai, liềm. Các loại gậy thể thao.
      • Các loại búa, rìu, tràng, đục, lưỡi cưa, mũi khoan, tuốc-nơ-vít… Các loại cờ-lê, mỏ-lết có chiều dài trên 10cm, dụng cụ cầm tay bằng kim loại.
      • Chân đế máy ảnh, camera, gậy hoặc cán ô có đầu nhọn bịt kim loại. Cặp, túi, két bạc và những đồ vật khác có gắn thiết bị báo động.
      • Các chất độc, chấy lây nhiễm, chất ăn mòn, nguyên liệu phóng xạ, chất oxy hóa, chất tẩy hữu cơ khác.
      • Máy trợ tim, thuốc có phóng xạ (trừ bệnh nhân mang máy trợ tim bên người hoặc đặt thuốc trong cơ thể nhằm mục đích điều trị).
      • Túi cứu nạn có chứa chất nổ, bình khí nén, bình nén khí, đá khô, bút laze, pin, ác quy, đồ uống có cồn.
      • Thiết bị sinh nhiệt cao như: thiết bị hàn, đèn lặn, máy sấy. Trừ trường hợp được nhà khai thác chấp nhận.
      • Áp kế, nhiệt kế thủy ngân. Máy uốn tóc có chứa khí hydrocarbon. Trường hợp bộ phận sinh nhiệt có nắp bảo vệ chắc chắn, mỗi người chỉ được mang 01 cái.
    2. Vì sao phải cởi áo khoác, thắt lưng, ví, đồng hồ, giày….. khi qua kiểm tra an ninh soi chiếu?Áo khoác, giày, ví có thể là nơi chứa vật thể nguy hiểm hoặc bom gây nổ. Một chiếc thắt lưng khi rút ra có thể thành một thanh gươm. Khi máy bay đang bay trên trời, bất kỳ một sự náo loạn nào cũng gây nguy hiểm, khi bọn khủng bố có thể mang những vật nhọn, gây nguy hiểm đến sự an toàn của hành khách.
  4. Tại sao phải tắt nguồn điện thoại di động và thiết bị điện tử?

    Từ năm 1991, Ủy ban truyền thông liên bang Mỹ (FCC) đã ban hành lệnh cấm sử dụng các thiết bị điện tử cá nhân bao gồm cả điện thoại di động trên máy bay mặc dù vào thời điểm đó Cơ quan hàng không liên bang Mỹ (FAA) trên thực tế lại không cấm sử dụng các thiết bị điện tử cá nhân. Đây là một vấn đề gây tranh cãi đến nay vẫn chưa có hồi kết.

    Lý do hàng đầu được FCC đưa ra là hoạt động của các thiết bị có thể phát ra sóng vô tuyến gây nhiễu hệ thống điện tử nhạy cảm của máy bay. Máy bay được trang bị một loạt các hệ thống điện tử cho phép phi công và bản thân máy bay liên lạc với mặt đất, hỗ trợ định hướng và giám sát các trang thiết bị khác. Các hệ thống này được gọi là hệ thống điện tử hàng không. Rất nhiều thành phần trong hệ thống sử dụng tín hiệu radio để gửi nhận thông tin do đó chúng tiềm năng bị nhiễu bởi các thiết bị phát sóng sử dụng tần số radio tương tự. Bức xạ tần số radio còn có khả năng ảnh hưởng đến dòng điện trong các dây dẫn do đó hệ thống điện tử hàng không có thể bị ảnh hưởng. Mặc dù đến nay vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy tác động của các thiết bị điện tử đối với hoạt động của máy bay nhưng lệnh cấm này vẫn tồn tại và nhiều hãng hàng không trên thế giới đã hưởng ứng theo phương châm “an toàn là trên hết”.

    Thêm vào đó, giai đoạn cất cánh và hạ cánh của máy bay được xem là 2 giai đoạn quan trọng nhất đối với mỗi chuyến bay và đòi hỏi phi hành đoàn phải tập trung cao độ, duy trì liên lạc với trạm kiểm soát không lưu ATC và đảm bảo hoạt động của tất cả các trang thiết bị trên máy bay. Giai đoạn cất cánh và hạ cánh được xác định khi máy bay đang bay dưới 10,000 ft (~ 3048m) và trung bình một chiếc máy bay sẽ mất khoảng từ 15 đến 20 phút để đạt độ cao này. Do đó, giới hạn sử dụng thiết bị điện tử sẽ nằm trong khoảng thời gian bắt đầu và kết thúc chuyến bay.

    Điện thoại di động dĩ nhiên bị cấm sử dụng hoàn toàn trên chuyến bay. Khi được yêu cầu tắt nguồn hay đưa máy về chế độ Airplane Mode có nghĩa thiết bị phải được đảm bảo ngắt hoàn toàn các kết nối vô tuyến. Các thiết bị điện tử khác như máy nghe nhạc, máy chơi game, laptop v.v… phải được tắt trong giai đoạn cất và hạ cánh. Các thiết bị như máy trợ tim, trợ thính, dao cạo râu chạy điện vẫn được sử dụng bởi chúng không gây nhiễu.

    Ngoài việc loại trừ nguy cơ gây nhiễu thì việc cấm sử dụng thiết bị điện tử cũng ngăn ngừa khả năng gây tổn thương cho hành khách trong trường hợp máy bay dằn xóc khi đi vào vùng thời tiết xấu, thiết bị có thể bị hất văng gây nguy hiểm. Bên cạnh đó, việc cấm sử dụng các thiết bị điện tử cá nhân trong quá trình cất hạ cánh cũng giúp cho hành khách tập trung theo dõi các chỉ dẫn an toàn bay hơn và phi hành đoàn cũng không bị phân tâm khi thực hiện nhiệm vụ của mình.

    Ngoài ra, FCC còn đưa ra một lý do nữa là hoạt động của điện thoại di động hay các thiết bị thu phát sóng có thể gây nhiễu mạng lưới truyền thông dưới đất. Khi bạn thực hiện một cuộc gọi ở độ cao dưới 10,000 ft, tín hiệu sẽ được truyền đi qua hàng loạt các cột phát sóng di động thay vì chỉ 1 và nếu có nhiều người cùng thực hiện cuộc gọi, mạng lưới truyền thông dưới đất sẽ bị tắt nghẽn. Về phía FAA, cơ quan hàng không liên bang Mỹ khuyến nghị hành khách nên chuyển về chế độ Airplane Mode bởi ở độ cao 30,000 ft (~ 9144m), điện thoại không thể nhận được tín hiệu di động và nếu cứ liên tục dò tìm tín hiệu thì điện thoại sẽ nhanh chóng hết pin khi bạn hạ cánh.

    Vào tháng 8 năm 2012, FAA đã bắt đầu xem xét việc nới lỏng sử dụng các thiết bị điện tử cá nhân trên máy bay mặc dù điện thoại vẫn bị cấm. Đến tháng 10 năm 2013, FAA đã công bố rằng các hãng hàng không có thể xem xét cho phép hành khách sử dụng thiết bị điện tử cầm tay một cách an toàn trong tất cả các giai đoạn của chuyến bay. Điện thoại có thể được sử dụng với các chức năng giải trí và phải đưa về chế độ Airplane Mode hoặc tắt kết nối di động, không được dùng tính năng liên lạc theo lệnh cấm của FCC. Kết nối Bluetooth tầm ngắn vẫn được cho phép, bạn có thể dùng các thiết bị ngoại vi như bàn phím Bluetooth. Nếu hãng hàng không có cung cấp dịch vụ Wi-Fi trên chuyến bay, hành khách vẫn có thể sử dụng các dịch vụ này. Trong quá trình cất/hạ cánh, thiết bị điện tử phải được giữ chặt trên tay hoặc đặt vào túi ghế phía trước.

    Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý rằng mỗi hãng hàng không được phép đưa ra các quy định riêng và cũng tùy theo luật pháp của từng quốc gia mà hành vi sử dụng điện thoại hay các thiết bị điện tử trên máy bay có bị cấm hay không. Do đó khi đi máy bay của hãng hàng không nào thì bạn phải tuân thủ quy định của hãng cũng như luật pháp tại quốc gia mà chuyến bay cất/hạ cánh. Tại Việt Nam, cả 3 hãng hàng không hiện tại đều cấm sử dụng điện thoại di động trên máy bay và cho phép sử dụng một số thiết bị điện tử sau khi máy bay đã ổn định độ cao.

  5. Tại sao phải mở cửa sổ?

    Bên cạnh việc phải tắt điện thoại di động và các thiết bị điện tử khi máy bay cất và hạ cánh thì điều tiếp theo bạn phải làm là mở ô cửa sổ hay cụ thể là tấm che cửa sổ. Đôi khi ánh sáng bên ngoài quá chói khiến bạn cảm thấy khó chịu nhưng chúng ta buộc phải thực hiện điều này theo yêu cầu của tiếp viên. Tại sao?

    Chúng ta có một số giải đáp theo gợi ý của nhiều người dùng trên trang stackexchange:

    Hành khách rất tò mò do đó họ sẽ nhanh chóng phát hiện ra điều bất thường bên ngoài, chẳng hạn như một dấu hiệu hỏng hóc trên cánh, động cơ hay vật thể lạ và thông báo ngay cho tổ bay. Và để làm điều này, các cửa sổ trên máy bay được yêu cầu phải mở.

    Trong trường hợp khẩn cấp, thời gian thoát khỏi máy bay sẽ được tính bằng giây. Nếu tấm che cửa sổ được mở, phi hành đoàn có thể quan sát điều kiện bên ngoài và điều này giúp họ lên kế hoạch sơ tán, chẳng hạn như phải sử dụng cửa thoát hiểm nào.

    Trong các chuyến bay ban ngày, việc mở cửa sổ và mở tối đa ánh sáng trong cabin sẽ giúp mắt người làm quen với ánh sáng tốt hơn. Điều này có nghĩa nếu có điều gì bất thường và hành khách cần phải được sơ tán nhanh chóng thì độ tương phản ánh sáng sẽ không bị thay đổi đột ngột và hành khách không bị ảnh hưởng đến thị lực.

    Vào ban đêm, tấm che cửa sổ được mở, ánh sáng trong cabin được giảm xuống giúp các nhân viên cứu hộ dưới mặt đất có thể quan sát những gì xảy ra bên trong cabin dễ dàng từ bên ngoài.

    Hành khách được yêu cầu mở tấm che cửa sổ trước khi cất/hạ cánh bởi đây là những giai đoạn quan trọng trong mỗi chuyến bay và hầu hết các tai nạn hàng không đều xảy ra trong giai đoạn này.

  6. Tại sao phải dựng thẳng lưng ghế, gập bàn ăn và thắt dây an toàn?

    Có 2 lý do chính rất đơn giản khi bạn được yêu cầu dựng thẳng lưng ghế. Thứ nhất, khi bạn dựng thẳng ghế, vị trí ghế được khóa lại và ngược lại, khi bạn ngã lưng ghế ra phía sau, vị trí ghế không được khóa. Đây là cơ chế hoạt động của mọi ghế trên máy bay và bạn cũng đã quá quen thuộc với việc phải bấm nút trên chỗ để tay để nhả khóa và ngã lưng ghế ra sau. Trong trường hợp khẩn cấp, một chiếc ghế không được khóa cố định sẽ chịu nhiều lực tác động hơn và lưng ghế bật về phía trước sẽ gây nguy hiểm cho chính người ngồi trên ghế cũng như người ngồi phía sau.Thứ 2, người ngồi đằng sau chiếc ghế không được dựng thẳng lưng sẽ không thể có được tư thế trụ vững nhất trong trường hợp va chạm. Có rất nhiều cách để chống trụ cơ thể khi máy bay gặp va chạm và vào cuối những năm 1980, FAA cũng đã nghiên cứu nhiều phương pháp để hành khách chuẩn bị tư thế đón nhận va chạm. Trước khi một chiếc máy bay dân dụng được chứng nhận, nhà sản xuất phải chứng minh rằng nó có thể cho phép hành khách sơ tán nhanh chóng. Vì lý do này, phần 121.311(d) luật hàng không liên bang Mỹ yêu cầu lưng ghế trên máy bay phải có cơ chế khóa an toàn.

    Về chiếc bàn ăn, có 2 lý do đơn giản buộc bạn phải gập gọn nó lại khi máy bay cất/hạ cánh.Thứ nhất, bàn ăn được gập gọn sẽ tạo khoảng trống, giúp bạn cũng như người ngồi cạnh sơ tán nhanh hơn trong trường hợp khẩn cấp. Thứ 2, khi va chạm xảy ra, nếu bạn không thắt chặt dây an toàn, cơ thể bạn có thể trượt về phía trước, đập vào bàn ăn và các cơ quan nội tạng có thể bị tổn thương.

    Về phần dây an toàn thì chức năng của nó chúng ta đều đã biết. Dây an toàn giúp giữ cố định cơ thể với ghế và giảm thiểu chấn thương khi máy bay bị dằn xóc hay va chạm. Hành khách có thể được tháo dây an toàn khi máy bay đã đạt độ cao ổn định nhưng bắt buộc phải cài dây trong quá trình cất/hạ cánh và mỗi khi đèn hiệu cài dây an toàn được bật sáng.